بیوتکنولوژی

DNA helix and human eye in abstract blue background


تعریف و تاریخچه

بیوتکنولوژی یا زیست فناوری از ترکیب ” علم بیولوژی ” و ” فن تکنولوژی ” با رابطه‌ های بسیار پیچیده بـه وجود آمده است .تکنولوژی به معنای یک روش علمی به منظور دستیابی به یک هدف علمی شکل گرفته است. به طور کلی بیوتکنولوژی  به مجموعه‌ای از فناوری ها اطلاق می‌شود که سامانه‌های زنده یا بیولوژیکی گیاه، حیوان، میکروارگانیسم یا ترکیبات مخصوص مشتق شده از این سامانه‌ها را به منظور تولید کالاها و خدمات صنعتی بکار می‌گیرد. بیوتکنولوژی را می‌توان به درختی تشبیه کرد که ریشه‌های تناور آن را علومی با قدمت زیاد مانند زیست شناسی به ویژه زیست شناسی مولکولی، ژنتیک، میکروبیولوژی، بیو شیمی، ایمونولوژی، شیمی، مهندسی شیمی، گیاه شناسی، جانور شناسی، داروسازی، کامپیوترو….تشکیل می‌دهند.

با توجه به پیشرفت های مهم زیستی طی دهه 90 میلادی در راستای دستیابی به حیوانات شبیه سازی شده و سلول های بنیادی ، باور های مهمی در گسترش سطح توقعات علمی ، بالینی و تجربی نسبت به علم زیست فناوری پزشکی به وجود آمد. در همین ارتباط اتمام پروژه ژنوم انسان در سال 2000 میلادی نیز از مهمترین دستاورد ها ی مهم این رشته بوده که با توجه به کاربردهای مهم آن، می توان نتایج آن را در حوزه های مختلف حیات بشری به عنوان نقطه عطفی در پیشینه علمی و کاربردی این رشته به حساب آورد.

هدف، ضرورت و اهمیت رشته

 هدف از دوره دکتری پیوسته بیوتکنولوژی پرورش و تربیت نیروی انسانی پژوهشگر ، متخصص و خلاق در زمینه های مدیریت ، کاربرد علوم زیستی در فرایندهای مختلف همچون بهداشتی، درمانی، آموزشی و پرورشی می باشد.

گردش مالی ترکیبات دارویی مورد استفاده در درمان بیماری ها در دنیا در حدود 150 میلیارد دلار در سال برآورده شده است ، حوزه بیوتکنولوژی در ایران از لحاظ اقتصادی می تواند جانشین درآمد نفت شده و وابستگی کشور را در زمینه مواد دارویی ، آنزیمها و محصولات کشاورزی و … کاهش دهد و در حفظ محیط زیست نقش مؤثری ایفا نماید.

بازه فعالیت هر رشته
  • پژوهشگر شرکت های دانش بنیان (مانند مرکز تحقیقات سرطان ، پژوهشکده رویان و…)
  • هدایت امور فنی خطوط تولید ، مزارع
  • تولید مواد پزشکی
  • تدریس نظری و علمی حوزه بیوتکنولوژی
  • طراحی و ساخت واکسن های نوین نسل سوم
  • طرح و توسعه راهکار های پیشگیرانه مدرن مانند تشخیص و پیشگیری قبل از تولد
  • تولید داروهای نوترکیب و زیستی
  • طراحی و اجرای طرح های تحقیقاتی تولید کننده

توانایی های لازم هر رشته
  • بهره هوشی بالا
  • قدرت درک و استدلال
  • توان نوآوری و خلاقیت
  • علاقه و انگیزه شدید
  • توانایی ذهنی و روانی
  • خودآموزی
  • قبولی در مصاحبه علمی

ویژگی های شخصیتی
  1. منطقی
  2. ادراکی
  3. متفکر و تحلیل گر
  4. مسئله حل کن
  5. عملگرا
  6. تلاشگر
  7. جزئی نگر

گرایش ها و ادامه تحصیل

این رشته تا مقطع دکترا امکان ادامه تحصیل دارد.

گرایش های کارشناسی ارشد:

  1. بیوتکنولوژی میکروبی
  2. بیوتکنولوژی پزشکی
  3. بیوتکنولوژی محیطی و دریایی
  4. بیوتکنولوژی مولکولی
  5. فرآورش زیستی
  6. بیوتکنولوژی کشاورزی (گیاهی)

 گرایش های مقطح دکتری:

  1. بیوتکنولوژی فراورش زیستی
  2. بیوتکنولوژی میکروبی
  3. بیوتکنولوژی پزشکی
  4. بیوتکنولوژی کشاورزی (گیاهی)
  5. بیوتکنولوژی مولکولی
  6. بیوتکنولوژی محیطی و دریایی

طول-دوره-رشته-های-دانشگاهی

این رشته در زیرگروه 1رشته تجربی  قرار دارد.

شرایط خاص رشته
  1.  این رشته نیمه‌متمرکز است و برای قبولی در آن علاوه بر داشتن رتبه‌ی زیر 500 کشوری یا مدال طلای کشوری المپیادهای دانش‌آموزی باید در مصاحبه قبول شوند.
  2. دانشجویان در مرحله کارشناسی پس از گذراندن موفقیت آمیز۱۳۲ واحد دروس مشترک معرفتی- نظری، علوم پایه، پزشکی، مهندسی و مبانی بیوتکنولوژی به اضافه آموختن زبان انگلیسی در حد ۵۵۰ نمره تافل و آشنایی کامل با یک زبان برنامه نویسی کامپیوتر در صورتی که معدل آنها در هر نیمسال تحصیلی ۱۵ باشد، می توانند وارد مرحله دوم یعنی مقطع کارشناسی ارشد شوند که در این مقطع یکی از ۶ گرایش را انتخاب می کنند و بعد از گذراندن ۴۸ واحد در یکی از گرایشهای تخصصی، و انجام معادل ۶ واحد پژوهشهای انفرادی و ارائه ۲ واحد سمینار از مقطع کارشناسی ارشد فارغ التحصیل می شوند. در این مرحله در صورتی که میانگین نمرات دروس مقطع کارشناسی ارشد آنها حداقل ۱۶ باشد، می توانند در امتحان جامع شرکت کنند و در صورت موفقیت در این امتحان، وارد مرحله دکترای تخصصی خواهند شد و رسما برای ثبت پایان نامه دکتری اقدام کنند.

برخی از دانشگاه جهت تحصیل
  • دانشگاه تهران – روزانه

دروس پایه اصلی و تخصصی در دانشگاه
  • دروس پایه:
    ریاضی 1و2 ، شیمی عمومی ، آزمایشگاه شیمی عمومی ، فیزیک عمومی 1و2 ، آزمایشگاه فیزیک عمومی 1و2 ، زیست شناسی عمومی 1و2 ، آزمایشگاه زیست شناسی عمومی 1و2
  • دروس اصلی مرحله اول :
    آمار و احتمالات ، شیمی آلی ، آزمایشگاه شیمی آلی ، شیمی فیزیک ، آزمایشگاه شیمی فیزیک ، شیمی تجزیه ، آزمایشگاه شیمی تجزیه ، آمار زیستی ، مکانیک سیالات ، پدیده های انتقال ، زیست شناسی مولکولی سلول 1و2 ، آزمایشگاه زیست شناسی مولکولی سلول ، ژنتیک 1و2 ، آزمایشگاه ژنتیک 1و2 ، اصول مهندسی ژنتیک ، آزمایشگاه اصول مهندسی ژنتیک ، میکروبیولوژی 1و2 ، آزمایشگاه میکروبیولوژی 1و2 ، روش تحقیق ، بیوانفورماتیک ، اصول مهندسی بیوشیمی و ……
  • دروس اختیاری مرحله اول :
    ریاضیات مهندسی ، محاسبات عددی ، زیست شناسی پرتوی ، قارچ شناسی ، آزمایشگاه قارچ شناسی ، میکروبیولوژی مواد غذایی ، موازنه جرم و انرژی ، ویروس شناسی ، شیمی دارویی ، فارماکولوژی ، زبان برنامه نویسی ، عملیات واحد ، زیست شناسی گیاهی ، اصول اصلاح نباتات ، معادلات دیفرانسیل ، فیزیولوژی گیاهان زراعی ، آزمایشگاه فیزیولوژی گیاهان زراعی ، کارآفرینی در بیوتکنولوژی و ….

بیوتکنولوژی
فرصت های شغلی و میزان درآمد

مشاغل مستقل:

  •  راه اندازی آزمایشگاه های تشخیص مولکولی
  • برپایی کارخانجات و یا کارگاه های تولید فرآورده های زیستی از قبیل داروها ، انواع واکسن ها و سرم ها ، گیاهان و حیوانات تراریخت و…

 مشاغل غیر مستقل:

  • آموزش یافته ها ی زیست فناوری در عرصه دارو ، درمان و بهداشت در سطح دانشگاه ها
  • مراکز آموزش عالی و پژوهشی بخش خصوصی و دولتی
  • استاد دانشگاه
  • مدیریت میانی و هدایت امور فنی خطوط تولید، مزارع و آزمایشگاهها

 میزان درآمد:

  • متخصصان  این رشته بسته به نوع فعالیت، تجربه ومهارت و… دارای درآمد های متفاوتی هستند.

خارج از کشور
وضعیت رشته در خارج از کشور

یکی از بهترین مقاصد تحصیل بیوتکنولوژی، کشور آلمان و آمریکا است. صنعت، دولت و بخش تحقیق در یک راستا برای مستحکم کردن پایه های بازار قدرتمند تلاش می کنند. آلمان با داشتن بزرگترین شرکت های زیست فناوری در اروپا، زیر ساخت های تحقیقاتی در سطح جهانی و دانشمندان مشهور بین المللی، خود را به عنوان مرکز بین المللی بیوتکنولوژی پزشکی به صورت قدرتمند معرفی کرده است.

دانشگاه های مطرح دنیا در این زمینه:

  • Harvard University
  • (Massachusetts Institute of Technology (MIT
  • Stanford University
  • Zhejiang University
  • Technical University of Denmark
  • University of Cambridge
  • Harbin Institute of Technology
  • The University of Queensland

افراد موفق در رشته

دکتر علی همتی: مدرک دکترای خود را از دانشگاه برکلی در کالیفرنیا دریافت کرده است.  او جوایز متعددی از جمله سیرل اسکولار را دریافت کرد. دکتر علی همتی با همکاری محققان دانشگاه های کمبریج و راکفلر جنین انسان را حدود دو هفته در آزمایشگاه پرورش دادند. این دستاوردی نویدبخش در درمان ناباروری، درمان سلول بنیادی و درک پایه‌ای از چگونگی شکل‌گیری انسان به شمار می‌رود .
پروفسور میرشمسی : پدر علم ویروس شناسی ایران، پدر واکسن سازی ایران و بنیانگذار بیوتکنولوژی کشور محسوب می شود. از اواسط سال 1348 به تولید واکسن ضد سرخک در موسسه رازی پرداخت و از سال 1352 پژوهش در زمینه تولید واکسن ضد فلج اطفال را هم آغاز کرد و با تولید انبوه این واکسن نقش بی‌بدیلی را در ریشه کنی فلج اطفال در کشور ایفا کرد.
دکتر نسرین معظمی: میکروبیولوژیست پزشکی و بیوتکنولوژیست، بنیانگذار رشته بیوتکنولوژی در ایران می باشد و آزمایشگاهی که وی در سال ۱۳۶۶ بنیانگذاری نمود مرجع بسیاری از محققین داخلی و خارجی بوده است.

منابع

کتاب هنرانتخاب
گزینه 2
سایت “ای-استخدام”
سایت “مسیر ایرانی”
سایت “3گام”
ویکی پدیا
پروفایل سنتر

معرفی رشته های دانشگاهی تجربی

۱ دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.