زیست شناسی سلولی و مولکولی

تعریف و تاریخچه

رشته سلولی مولکولی در زیست شناسی مدرن از جایگاه ویژه و ممتازی برخورداری است و این رشته است که محققین زبده را برای کار در تحقیقات مربوطه در حوزه های مختلف پزشکی‌، بیوشیمی‌، ژنتیک‌، بیوتکنولوژی‌، مهندسی‌ ژنتیک‌، اصلاح‌ نباتات‌، شیلات‌ و دام‌ و نظایر آن تربیت‌ می‌کند. در زیست شناسی سلولی مولکولی،سلول به عنوان واحد بنیادی تشکیل دهنده‌ی حیات مورد مطالعه قرار می گیرد و نقش مهمترین مولکول های آن  RNA ،DNA ، و پروتئین‌ ها  و روند پروتئین سازی مورد بررسی قرار می گیرد.
زیست‌شناسی سلولی و مولکولی به وسیله Warren Weaver در سال ۱۹۳۸ ابداع گردید. او معتقد بود که زیست‌شناسی به دلیل پیشرفت‌های اخیر در زمینه‌هایی همچون کریستالوگرافی اشعه  X در حال رسیدن به مرحله مهمی از تغییرات می‌باشد. زیست‌شناسی مولکولی نقش مهمی در درک شکل‌گیری، فعالیت و تنظیم قسمت‌های مختلف یک سلول ایفا می‌کند که می‌تواند برای تعیین دقیق اهداف داروهای جدید، تشخیص بیماری‌ها و درک فیزیولوژی سلول مورد استفاده قرار گیرد. همزمان با توجه جهانی به علوم سلولی و مولکولی در زیست شناسی، رشته زیست شناسی سلولی و مولکولی در اوایل دهه 60 در دانشکده علوم زیست شناسی، دانشگاه تهران آغاز به کار نمود.

هدف، ضرورت و اهمیت رشته

اهمیت مطالعه سلول (یاخته) ها ، ژنها ، و زیست مولکول ها که اجزای مهم تمام موجودات زنده هستند بر کسی پوشیده نیست . بررسی دقیق ساختار و عملکرد سلول ها ، و مطالعه مباحث مربوط با سلول ، درشت مولکول ها ، نحوه و عوامل موثر بر بیان ژنها برای درک بهتر عملکرد سلول هاو موجودات زنده بسیار ضروری بوده و این اطلاعات در رابطه با بیماری ها و علوم دیگری مانند زیست فناوری بسیار تعیین کننده خواهند بود . لذا تربیت افرادی که با تسلط در رشته زیست شناسی سلولی و مولکولی بتوانند به عنوان نیروهای متخصص ، نیازهای تخصصی مراکز آموزشی و پژوهشی کشور را تامین نمایند بسیار محرز است.

بازه فعالیت هر رشته
  • بررسی چگونگی فعالیت های پروتئین های DNA و RNA
  • تحقیق در رشته های پزشکی، بیوشیمی، ژنتیک ، بیوتکنولوژی، مهندسی ژنتیک ، اصلاح نباتات ،شیلات و دام
  • ارائه خدمات تخصصی در وزاتخانه ها ، سازمان ها و موسسات پژوهشی ، مراکز ذخایر ژنتیکی کشور ، صنایع غذایی و داروئی ، موسسات مرتبط با زیست فناوری
  • ارائه خدمات تخصصی به عنوان کارشناس در آزمایشگاه های تشخیص طبی وژنتیک
  • مشاوره های تخصصی در صنایع
  • رفع نیاز های آموزشی و پژوهشی موسسات آموزش عالی کشور

توانایی های لازم هر رشته
  • داشتن علاقه زیاد، صبر و شکیبایی لازم
  • داشتن حافظه خوب
  • قوی بودن در دروس شیمی ، زیست
  • علاقمند به کارهای آزمایشگاهی
  • علاقمند به تحقیق و پژوهش

ویژگی های شخصیتی
  • پژوهش گر
  • علمی
  • واقع گرا / عمل گرا
  • جزئی نگر
  • متفکر و تحلیل گر

گرایش ها و ادامه تحصیل

امکان ادامه تحصیل در این رشته تا مقطع دکتری وجود دارد.

گرایش های مقطع کارشناسی ارشد:

  • میکروبیولوژی گرایش میکروب های بیماری زا
  • میکروبیولوژی گرایش صنعتی
  • میکروبیولوژی گرایش بیوسیستماتیک و بوم شناسی
  • میکروبیولوژی گرایش محیطی
  • ریززیست فناوری
  • اخلاق زیستی
  • انسان شناسی زیستی
  • ژنتیک
  • زیست شناسی سلولی و مولکولی
  • بیوشیمی
  • بیوفیزیک
  • زیست فناوری گرایش میکروبی
  • زیست فناوری گرایش مولکولی
  • زیست فناوری گرایش دریا
  • زیست فناوری گرایش صنعت و محیط زیست
  • آموزش زیست شناسی

گرایش های دکتری:

  • نانوبیوتکنولوژی
  • زیست فناوری میکروبی
  • ژنتیک مولکولی
  • بیوشیمی
  • بیوفیزیک
  • زیست شناسی سلولی و مولکولی

طول-دوره-رشته-های-دانشگاهی

در زیر گروه 1 تجربی می باشد.

برخی از دانشگاه جهت تحصیل
  • دانشگاه تهران
  • دانشگاه شهید بهشتی – تهران
  • دانشگاه خوارزمی – تهران (محل تحصیل کرج)
  • دانشگاه شاهد – تهران (پذیرش با شرایط خاص)
  • دانشگاه فردوسی مشهد
  • دانشگاه شیراز
  • دانشگاه تخصصی فنّاوری های نوین آمل
  • دانشگاه تبریز
  • دانشگاه اصفهان
  • دانشگاه رازی – کرمانشاه
  • دانشگاه فرزانگان سمنان(ویژه خواهران)
  • دانشگاه حکیم سبزواری – سبزوار
  • دانشگاه غیر انتفاعی علم و فرهنگ-تهران
  • دانشگاه غیر انتفاعی آله طه-تهران (ویژه خواهران)
  • دانشگاه غیر انتفاعی شهید اشرفی اصفهانی – اصفهان
  • دانشگاه پیام نور استان تهران – تهران شرق
  • دانشگاه پیام نور استان تهران – مرکز دماوند
  • دانشگاه علوم پزشکی آزاد اسلامی تهران
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال

پذیرش در برخی از دانشگاه ها بر اساس سوابق تحصیلی و در برخی دیگر با آزمون می باشد.

دروس پایه اصلی و تخصصی در دانشگاه

دروس پایه:

ریاضی عمومی- شیمی عمومی-  فیزیک عمومی-  شیمی آلی

دروس اصلی:

بیوشیمی ساختار(+آز)-  بیوشیمی متابولیسم (+آز)-  ژنتیک پایه (+آز)-  ژنتیک مولکولی (+آز)-  مبانی جنورشناسی (+آز)-  مبانی فیزیولوژی (+آز)-  زیست شناسی میکروبی (+آز)-  مبانی گیاه شناسی  (+آز)-  مبانی فیزیولوژی گیاهی (+آز)-  تکامل موجودات زنده-   مبانی بوم شناسی-  مبانی زیست شناسی تکوینی-  آمارزیستی ( + کارگاه )-  زیست شناسی سلولی و مولکولی 1و2و3  (+آز1)

دروس تخصصی:

بیوفیزیک – بیوشیمی فیزیک – مباحثی در ژنتیک – مبانی مهندسی ژنتیک – زیست شناسی پرتوی – مبانی بیو انفورماتیک – ایمنی شناسی – بافت شناسی جانوری (+آز)- متون تخصصی زیست شناسی سلولی و مولکولی- زیست شناسی سلولی بنیادی- روش های آزمایشگاهی و اصول آن-  ویروس شناسی (+آز) – بیوشیمی ویتامین ها و هرمون ها – پروژه-  زیست شناسی و مولکولی اندام ها-  زیست شناسی اسکلت سلولی-ژنتیک انسانی-  مبانی زیست فناوری-  تکامل مولکولی-  ژنتیک گیاهی- مبانی بیو میستیک- ژنتیک سرطان و جمعیت – سیتو ژنتیک

زیست شناسی سلولی و مولکولی
فرصت های شغلی و میزان درآمد

مراکز محل فعالیت غیر مستقل :

  • مدرس آموزشگاه و دانشگاه ها
  • وزارت جهاد کشاورزی
  • مراکز پژوهشی وزارت علوم
  • انستیتو پاستور
  • مرکز ملی تحقیقات مهندسی ژنتیک و تکنولوژی زیستی
  • بخش صنایع غذایی در کارخانه های کنسروسازی و کمپوت سازی
  • صنایع بهداشتی

مراکز محل فعالیت مستقل:

  • تدریس خصوصی
  • تأسیس آزمایشگاه سلولی، مولکولی و یا ژنتیک (پس از اخذ مدرک دکتری)
  • تأسیس شرکت دانش بنیان در زمینه زیست شناسی سلولی و مولکولی

سطح درآمد :

میزان درآمدها به سابقه کاری، تجربه و تخصص افراد، حوزه های مختلف کاری، نوع شرکت، شهر محل کار و …. بستگی دارد.

خارج از کشور
وضعیت رشته در خارج از کشور

کشورهایی مانند آلمان ، انگلیس، روسیه و … به این رشته توجه ویژه دارند و برای محققان این رشته زمینه های مناسب در جهت رشد در زمینه سلولی و مولکولی و درنهایت کشف راه درمانی یا جلوگیری از اختلالات را فراهم می کنند.

دانشگاه های مطرح دنیا در این رشته :

  • Harvard University
  • Massachusetts Institute of Technology
  • Stanford University
  • University of California–San Francisco
  • University of Cambridge
  • University of Oxford
  • Johns Hopkins University
  • University of Washington

افراد موفق در رشته

دکتر احمد مجد: پدر علم زیست شناسی ایران، محقق برتر و استاد دانشگاه تربیت معلم تهران می باشند. وی مدرک کارشناسی خود را در دانشگاه خوارزمی تهران و مدرک کارشناسی ارشد و دکتری سیتولوژی و مورفوژتر (سلول شناسی و اساس ریخت زایی بربنای مسائل سلولی و مولکولی) خود را در دانشگاه پیر و ماری کوری پاریس گرفت.

منابع
  • کتاب هنرانتخاب
  • سایت “ای-استخدام”
  • سایت “مسیر ایرانی”
  • سایت “3گام”
  • کتاب معرفی رشته های سازمان سنجش
  • سایت ویکی پدیا فارسی و انگلیسی
  • سایت خبرنامه دانشجویان ایران
  • سایت گزینه 2
  • وزارت علوم

معرفی رشته های دانشگاهی تجربی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.