علوم و مهندسی صنایع غذایی

تعریف و تاریخچه

علاوه بر اهمیت حیاتی ایمنی در صنایع غذایی ، امروزه این صنایع همانند بسیاری از صنایع دیگر ، باید قادر باشند تا مسیر بسیار پیچیده و سختی را برای ارضاء تنوع طلبی مصرف کنندگان و همچنین رقابت در بازار دینامیک صنعتی و صادرات طی نماید . در جهان امروز استفاده از مجموع آخرین دانش ها و یافته های بشری و بهینه سازی آنها افزایش راندمان و بهره وری را در این صنعت به ارمغان آورده است . این روش ها باعث گردیده تا فرآیندهای صنایع غذایی ویژگی های بخصوصی را پیدا نمایند. اهم این ویژگی ها عبارتند از :

  1. بهبود کیفیت
  2. تضمین کیفیت
  3. بالا بردن ظرفیت تولید
  4. کاهش مصرف انرژی
  5. پایین آوردن دخالت نیروی انسانی در فرآوری مواد غذایی به منظور کاهش انواع آلودگی ها به منظور تضمین امنیت غذایی
  6. کاهش ضایعات
  7. افزایش راندمان و بهره وری

به مجموعه علوم و فنونی که به منظور نگهداری ، تبدیل و حفظ کیفیت فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی محصولات غذایی با منشاء گیاهی ، دامی و دریایی بکار گرفته می شود علوم و مهندسی صنایع غذایی اطلاق می گردد.
در گذشته با نام «مهندسی کشاورزی – صنایع فراورده‌های کشاورزی» در دانشگاه‌های کشور ارائه شده و از سال ۱۳۷۱ به‌طور رسمی به «علوم و مهندسی صنایع غذایی» تغییر نام داده است.

هدف، ضرورت و اهمیت رشته

هدف از این رشته، تربیت نیروهای متخصصی است که بتوانند در زمینه هایی چون اجرای عملیات تبدیل مواد غذایی، نگه داری محصولات کشاورزی، کنترل کیفیت، کمک به طراحی و بهینه سازی خطوط تولید در کارخانه های مورد نظر فعالیت کرده هدایت، نظارت و مسئولیت فنی واحدهای تولید فرآورده های مختلف غذایی را به عهده گیرند.

بازه فعالیت هر رشته
  • کنترل محصولات غذایی و دارویی
  • طراحی و استفاده از پروسه های تولید موادغذایی و دارویی
  • طراحی و بهره برداری از سیستم های تصفیه ی ضایعات سازگار با محیط زیست
  • بازاریابی و پشتیبانی فنی از کارخانه های تولیدی موادغذایی
  • کارشناس مؤسسات دولتی استاندارد و نظارت بر مواد غذایی
  • کارشناس برای همکاری و کمک در امور آموزشی و تحقیقاتی
  • مدیر واحدهای صنعتی مواد غذایی

توانایی های لازم هر رشته
  • داشتن تسلط و علاقه مندی به دروس شیمی و زیست
  • علاقه مند و توانمند به کار گروهی و تیمی
  • صبر و حوصله بالا
  • منظم و دارای دقت بالا

ویژگی های شخصیتی
  • پژوهشگر
  • علمی
  • متفکر و تحلیل گر
  • جزئی نگر
  • واقع گرا / عمل گرا

گرایش ها و ادامه تحصیل

امکان ادامه تحصیل در این رشته تا مقطع دکتری وجود دارد.

گرایش های مقطع کارشناسی ارشد:

  • زیست فناوری مواد غذایی
  • فناوری مواد غذایی
  • شیمی مواد غذایی
  • صنایع غذایی

گرایش های مقطع دکتری :

  • زیست فناوری مواد غذایی
  • فناوری مواد غذایی
  • شیمی مواد غذایی
  • صنایع غذایی

طول-دوره-رشته-های-دانشگاهی

رشته علوم و مهندسی صنایع غذایی در رشته تجربی در زیر گروه 5 می باشد.

برخی از دانشگاه جهت تحصیل
  • دانشگاه تهران (محل تحصیل پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج)
  • دانشگاه تبریز
  • دانشگاه صنعتی اصفهان
  • دانشگاه فردوسی مشهد
  • دانشگاه شیراز
  • دانشگاه سمنان
  • دانشگاه زنجان
  • دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
  • دانشگاه ایلام
  • دانشگاه ارومیه
  • دانشگاه بوعلی سینا – همدان (محل تحصیل دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی تویسرکان)
  • موسسه غیر انتفاعی دانشوران – تبریز
  • موسسه غیر انتفاعی سینا – کاشان
  • موسسه غیرانتفاعی بصیر – آبیک
  • دانشگاه پیام نور استان تهران – تهران شرق
  • دانشگاه پیام نور استان خوزستان – مرکز دزفول
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین

پذیرش در دانشگاه های غیرانتفاعی ، آزاد ، پیام نور و برخی از دانشگاه های سراسری بر اساس سوابق تحصیلی می باشد.

دروس پایه اصلی و تخصصی در دانشگاه

دروس پایه:

ریاضی عمومی ، فیزیک عمومی ، شیمی عمومی، شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی فیزیک، بیوشیمی عمومی، بیولوژی سلولی، میکروبیولوژی عمومی،آمار و احتمالات ،کاربرد کامپیوتر ، رسم فنی و نقشه کشی

دروس تخصصی :

اقتصاد و مدیریت صنعتی ، طرح آزمایشات در صنایع غذایی ، تکنولوژی پس از برداشت ، علوم پایه کشاورزی ، عملیات کارگاهی ، میکروبیولوژی مواد غذایی 1و2 ، شیمی مواد غذایی 1و2 ، اصول مهندسی صنایع غذایی 1و2 ، تجزیه مواد غذایی ، اصول نگهداری مواد غذایی ، کارورزی 1و2 ، تکنولوژی گوشت و شیلات ، تکنولوژی روغن های خوراکی ، تکنولوژی غلات ، تکنولوژی شیر و فرآورده ها 1و2 ، کنسروسازی ، تکنولوژی قند ، اصول بسته بندی مواد غذایی و بیولوژیک ، صنایع آشامیدنی ها ، عملیات واحد در مهندسی صنایع غذایی ، اصول طراحی کارخانجات صنایع غذایی ، تغذیه ، کنترل کیفیت مواد غذایی ، اصول فرآوری خشکبار ، تصفیه آب و فاضلاب ، برنامه نویسی کامپیوتر ، سردخانه و انبار ، بهداشت و ایمنی مواد غذایی ، صنایع تخمیری ، شیمی فیزیک مواد غذایی ، غذاهای فراسودمند و …

علوم و مهندسی صنایع غذایی
فرصت های شغلی و میزان درآمد

مراکز محل فعالیت غیر مستقل :

  • انستیتو پاستور ایران
  • شرکت سهامی دارو پخش
  • شرکت توسعه ی صنایع پزشکی
  • انستیتو تحقیقات تغذیه‌ای و صنایع غذایی کشور
  • فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران
  • شرکت سهامی شیر ایران
  • شرکت خدمات مهندسی جهاد سازندگی
  • سازمان دامپزشکی کشور
  • مرکزتوسعه صادرات ایران
  • سازمان گسترش خدمات بازرگانی
  • سازمان غله کشور
  • سازمان بازرسی و نظارت بر توزیع کالا
  • سازمان چای کشور
  • شرکت سهامی کشت و صنعت شهید بهشتی و شهید رجایی
  • شرکت خدمات حمایتی کشاورزی

مراکز محل فعالیت مستقل:

  • اگر فرد خلاقی باشید و بتوانید سرمایه ای نیز فراهم کنید،می توانید خودتان یک کارگاه کوچک صنایع غذایی به راه بیاندازید.

سطح درآمد :

در کشوری که باید نیاز به مواد غذایی را برای بیش از 60 میلیون جمعیت تأمین کند، صنایع غذایی هیچ وقت در انزوا قرار نخواهد گرفت، برای همین فارغ التحصیل این رشته اگر آمادگی کار در کارخانه یا کارگاه را داشته باشد کارخانه هایی که بیشتر در حومه شهر یا شهرهای کوچک واقع شده است فرصت شغلی و درآمد مناسبی به دست خواهد آورد.

خارج از کشور
وضعیت رشته در خارج از کشور

با توجه به روند افزایشی جمعیت کشورها و نیاز به مواد غذایی بیشتر، کاهش ضایعات کشاورزی و دامی و تولید مواد غذایی سالم و با کیفیت ضروری و حیاتی رشته علوم و مهندسی صنایع غذایی در گرایش های متفاوتی در دانشگاه های دنیا ارائه می گردد.

دانشگاه های مطرج دنیا در این زمینه :

  • Wageningen University & Research
  • University of Massachusetts Amherst
  • University of Campinas
  • University of Guelph
  • Cornell University
  • University of Copenhagen

افراد موفق در رشته

دکتر شهاب واعظ زاده : از پیشکسوتان صنایع غذایی و معروف به لاووازیه ایران

شاهرخ ظهیری :کارآفرین ایرانی بود. وی بنیانگذار و مدیرعامل گروه صنایع غذایی مهرام بوده‌است. وی همچنین مشاور اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران بود.

منابع
  • کتاب هنرانتخاب
  • سایت “ای-استخدام”
  • سایت “مسیر ایرانی”
  • سایت “3گام”
  • کتاب معرفی رشته های سازمان سنجش
  • سایت ویکی پدیا فارسی و انگلیسی
  • سایت خبرنامه دانشجویان ایران
  • سایت گزینه 2
  • وزارت علوم

بدون دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.