آیا حضور مشاور در سال کنکور ضروری است؟

از آنجایی که یک فرد داوطلب کنکور سراسری در مسیر آمادگی برای آزمون کنکور ممکن است فشار زیادی را متحمل شود؛ لذا نیاز به یک مشاور خوب و برنامه‌ای منسجم دارد. از طرفی در این شرایط نیاز به شخصی که بتواند آگاهانه او را هدایت کند، ضرورت بیشتری می‌یابد. مشاوره‌ی تحصیلی به جهت نقش مهمی که در موفقیت یا شکست دانش‌آموزان در مسیر تحصیلی و شغلی خود ایفا می‌کند، از اهمیت بسیار بالایی نزد والدین و فرزندانشان برخوردار است. از طریق یک مشاور آگاه می‌توان توانایی‌ها و نیز محدودیت‌های دانش‌آموزان را شناخت و از امکانات موجود حداکثر استفاده را به عمل آورد.

این ضرورت تنها یک ادعای تجربی نیست؛ شواهد پژوهشی نیز آن را تأیید می‌کنند. یک مطالعه بر روی دانش‌آموزان دوره متوسطه نشان داد که مشاوره تحصیلی اثر مثبت و معناداری بر عملکرد تحصیلی دارد و حدود ۳۱ درصد از واریانس عملکرد تحصیلی توسط مشاوره ساختاریافته تبیین می‌شود . پژوهش‌های داخلی نیز حاکی از آن است که حضور مشاوران تحصیلی نه تنها موجب افزایش انگیزه و اعتماد به نفس در دانش‌آموزان می‌شود، بلکه به تنظیم راهبردهای یادگیری، مدیریت زمان و بهبود مهارت‌های خودتنظیمی آنان کمک می‌کند . همچنین دسترسی به مشاوران متخصص منجر به کاهش استرس تحصیلی و تصمیم‌گیری‌های آگاهانه‌تر در دانش‌آموزان می‌گردد .

مشاوره تحصیلی

مشاوره تحصیلی با اهداف مختلفی دنبال می‌شود. در طول مشاوره، دانش‌آموز مهارت‌های متعددی را می‌آموزد. در برخی مواقع هدف، هدایت تحصیلی و آموزش نحوه مطالعه و برنامه‌ریزی به صورت صحیح است. در برخی مواقع هدف، شناسایی دلایل افت تحصیلی، رفع موانع و مشکلات تحصیل است. در واقع مشاوره، با شناسایی استعدادها و علایق، راهی را برای داوطلبان می‌گشاید.

گاهی دانش‌آموز روش مطالعه صحیح را می‌داند، اما در یک برنامه‌ریزی مناسب ناتوان است. این برنامه ممکن است با توانایی‌ها، شرایط، ویژگی‌ها و روحیات فرد سازگار نباشد؛ بنابراین اجرایی کردن آن ناممکن است و یا زمان و انرژی زیادی از فرد را بیهوده هدر می‌دهد. ذوق و شوق ادامه تحصیل در این دانش‌آموزان به مرور زمان از بین می‌رود. لذا بهتر است داوطلب در این شرایط حضور یک مشاور آگاه را در کنار خود تجربه کند. رفع اضطراب و استرس، ایجاد روحیه تلاشگری، ارتقای اعتماد به نفس و… از دیگر دستاوردها و اهداف مشاوره‌های تخصصی تحصیلی است.

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که مشاوره تحصیلی عمدتاً از طریق تقویت عوامل غیرشناختی بر عملکرد اثر می‌گذارد: افزایش خودکارآمدی تحصیلی، بهبود توانایی هدف‌گذاری، مدیریت زمان و برنامه‌ریزی تحصیلی، و افزایش تاب‌آوری و مشارکت دانش‌آموز . به عبارت دیگر، مشاوره مسیر را هموار می‌کند تا تلاش خود دانش‌آموز به بازدهی بیشتری برسد. در یک مطالعه کیفی، دانش‌آموزان گزارش کردند که راهنمایی مشاور در انتخاب حجم دروس هر ترم و تدوین برنامه مطالعه، به آن‌ها کمک کرده تا از اضافه‌بار درسی جلوگیری کنند و زمان کافی برای مطالعه اختصاص دهند .

نکته مهم دیگر این است که مشاور خوب، برنامه‌ی یکسان برای همه نمی‌نویسد. او ویژگی‌ها، شرایط، زمان‌بندی و توانایی‌های هر فرد را بررسی می‌کند و بر اساس آن‌ها برنامه‌ای اختصاصی و کوتاه‌مدت ارائه می‌دهد . مشاور باید با سرفصل دروس، پیش‌نیازهای هر مبحث و سطح دشواری آن‌ها آشنا باشد تا بتواند ترتیب مطالعه را به گونه‌ای تنظیم کند که بهترین بازدهی حاصل شود . همچنین مشاور کاربلد پیگیر اجرای برنامه است، عملکرد فرد را بررسی می‌کند و در مواقع افت انگیزه یا افزایش استرس، پشتیبان واقعی اوست .

به صورت کلی، مشاوره مسیر موفقیت تحصیلی را هموار می‌نماید و همگام شدن با یک مشاور متخصص می‌تواند آرامشی برای داوطلب به حساب آید.

جمع‌بندی: حضور مشاور تحصیلی در سال کنکور یک هزینه اضافی نیست؛ بلکه سرمایه‌گذاری بر روی یک عامل اثبات‌شده در بهبود عملکرد است. مشاور با ارائه برنامه شخصی‌سازی‌شده، آموزش مهارت‌های مطالعه و مدیریت زمان، کاهش اضطراب و پیگیری مستمر، خلأ میان «دانستن» و «عمل کردن» را پر می‌کند. شواهد پژوهشی نشان می‌دهند که مشاوره تحصیلی به طور معنادار با عملکرد تحصیلی بالاتر، انگیزه بیشتر و استرس کمتر مرتبط است .