مسئولیت اصلی مشاور کنکور چیست و تعامل بین مشاور و داوطلب چگونه باید باشد؟

امروز با توجه به مسائلی که داوطلبان در زمینه تحصیلی با آن‌ها مواجه می‌شوند، حضور یک مشاور می‌تواند راهنمای خوبی برای آن‌ها باشد تا بتوانند نقاط قوت و ضعف خود را بهتر تشخیص داده و مسیر سال کنکور را با آرامش بیشتری طی کنند. در این مقاله می‌خواهیم در مورد مسئولیت یک مشاور و تعامل میان او و فرد داوطلب صحبت کنیم.

مسئولیت‌های اصلی مشاور

از آنجا که مشاوران تحصیلی راهنمای خوبی برای دانش‌آموزان می‌باشند، می‌توانند آن‌ها را حمایت کرده و در حل مشکلات یاریشان کنند. اکثر مشاوران تحصیلی که در مدارس کار می‌کنند، با مسئولین مدرسه، معلمان، والدین و روانشناسان در ارتباط هستند و سعی می‌کنند از نظرات و مشورت‌های آنان برای پیشرفت دانش‌آموزان کمک کنند. از طرفی مشاور وظیفه کنترل فعالیت درسی دانش‌آموز را به عهده داشته و آن‌ها را به اشتباهاتی که در مطالعاتشان رخ می‌دهد آگاه می‌سازند. قطعاً یک مشاور متخصص و دلسوز برنامه صحیح و جامعی را آماده کرده و در اختیار فرد داوطلب می‌گذارد؛ این کار موجب می‌شود تا وی دچار سردرگمی نشود. در واقع آن‌ها به دانش‌آموزان برای حل مشکلات درسی و شخصی، آمادگی برای امتحانات و کنکور، پیشرفت درسی، انگیزه دادن، کاهش استرس و بسیاری از موارد دیگر کمک می‌کنند و در نهایت آن‌ها را به هدف نهایی یعنی موفقیت تحصیلی و قبولی در کنکور می‌رسانند.

این توصیف با یافته‌های پژوهشی همسو است. یک فراتحلیل بر روی ۵ مطالعه با مجموع ۲۸۰ پژوهش و ۱۸۲۹ دانش‌آموز نشان داد که مشاوره تحصیلی اثر متوسطی (اندازه اثر وزنی ۰٫۲۷) بر پیشرفت تحصیلی دارد و این اثر عمدتاً از طریق بهبود مهارت‌های تنظیم هیجان، حل مسئله و کاهش مشکلات رفتاری اعمال می‌شود . همچنین پژوهشی دیگر نشان داد که حدود ۳۱ درصد از واریانس عملکرد تحصیلی توسط مشاوره تحصیلی قابل تبیین است و مشاوره از طریق تقویت توانایی هدف‌گذاری، مدیریت زمان و برنامه‌ریزی تحصیلی بر عملکرد اثر می‌گذارد . در ایران نیز بررسی‌ها نشان می‌دهند که مشاوران مدارس یکی از منابع اصلی اطلاعاتی دانش‌آموزان در زمینه آزمون سراسری، انتخاب رشته و نحوه شرکت در آزمون محسوب می‌شوند .

مشاوران کنکور می‌توانند در برنامه‌ریزی‌های درسی، آموزش نحوه‌ی یادگیری دروس، برنامه‌ریزی گام‌به‌گام، تعیین اهداف، نحوه‌ی تست‌زنی و شرکت در کنکور و… برای دانش‌آموزان برنامه‌های خوبی ارائه دهند. علاوه بر مسائل درسی، مشاوران کنکور وظایف دیگری نیز بر عهده دارند که بیشتر روی مشکلات مربوط به روح و روان داوطلب است. مشاور تحصیلی باید با معلم، خانواده و مسئولان مدرسه در جهت رفع مشکلات تحصیلی، خانوادگی، روانی و تأمین ثبات عاطفی افراد در ارتباط باشد.

اما بحثی که اینجا مطرح می‌باشد

• مشاور برنامه را باید متناسب با سطح درسی داوطلب تهیه کند.

• اولویت‌های مباحث در برنامه باید رعایت شده باشد.

• ساعات مطالعه برای هر درس باید مشخص شده باشد.

• بیش از حد برنامه را به صورت متراکم نچیند تا به فرد فشاری وارد نشود.

نکته مهم درباره برنامه‌ریزی این است که مشاور باید پیش از تدوین برنامه، سطح واقعی داوطلب را بسنجد. برنامه‌ای که بر اساس سطح آرمانی (نه سطح واقعی) نوشته شود، در عمل اجرا نمی‌شود و داوطلب را دلسرد می‌کند. اولویت‌بندی مباحث نیز باید بر اساس پیش‌نیازها و وزن دروس در کنکور انجام شود، نه صرفاً ترتیب صفحات کتاب. همچنین تراکم بیش از حد برنامه، به جای افزایش بهره‌وری، به فرسودگی و رها کردن برنامه منجر می‌شود.

لازم به ذکر می‌باشد که نتیجه گرفتن از برنامه‌ریزی کنکور توسط مشاور به دو عامل بستگی دارد:

الف) خود را مقید به اجرای برنامه‌ریزی کنید.
ب) در برابر سختی‌های مسیر تسلیم نشوید و میدان را ترک نکنید.

تعامل بین داوطلب و مشاور

برخی از داوطلبان فکر می‌کنند که مشورت با یک مشاور ممکن است هزینه زیادی داشته باشد و از طرفی هم نتیجه آن بیهوده می‌باشد. در واقع اطمینانی به عملکرد مشاور در آن‌ها دیده نمی‌شود. اینجاست که تعامل بین فرد داوطلب و مشاور نقش مهمی را می‌تواند ایفا کند. چرا که یک مشاور در برنامه روزانه خود، پیگیری منظم از وضعیت درسی آن‌ها را می‌گنجاند و به گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کند که فرد بهترین بازده را از مطالعات خود داشته باشد.

مورد دیگری که باید ذکر کنیم این است که داوطلب کنکور سراسری می‌بایست با مشاور خود صادق باشد و تعامل ایجاد کند. داوطلب برای اینکه به بهترین نتیجه دست یابد و بهترین استفاده را نیز از مشاور تحصیلی ببرد، می‌بایست با وی صادق و روراست باشد. برای اینکه مشاور بتواند بهترین برنامه را به شما بدهد و پیگیر اجرای آن‌ها باشد، در وهله اول باید شما را بشناسد و توانایی‌های شما را بداند. البته این کار به مرور زمان انجام می‌شود ولی بهتر است از اول خود شما با او در این مورد صحبت نمایید و نقاط قوت و ضعف خود را بیان کنید تا در صورت نیاز وی در برنامه‌ریزی‌های خود برای شما این موارد را مد نظر قرار دهد. داوطلبان سعی کنند به راهنمایی‌های مشاور خود گوش دهند و به عملکرد وی اطمینان حاصل کنند.

در بسیاری از موارد، آن‌ها می‌توانند در مورد برنامه‌ها و یا نکاتی که مشاور تحصیلی برایشان تعیین می‌کند از وی مشورت بگیرند و با دانستن دلیل و منطق آن کار، بهتر و قوی‌تر به انجام آن بپردازند. پس برای تمامی کارها با مشاور خود مشورت کنید و نظرات خود را نیز به او بگویید تا در انجام کار راحت‌تر تصمیم بگیرید. یکی دیگر از موارد مهم برای استفاده بهتر از مشاور تحصیلی این است که به صورت مداوم و پی‌درپی با او در ارتباط باشید تا با آگاهی بیشتر به برنامه روزانه خود رسیدگی کنید.

جمع‌بندی

در پایان باید بگوییم به طور کلی افرادی که در استفاده از مشاور تحصیلی دارای ثبات و تعامل بیشتری هستند قطعاً موفق‌تر می‌باشند. مشاوری که مدت زمان بیشتری با شما کار کرده است، شما را بیشتر می‌شناسد و بهتر می‌تواند به شما کمک کند و راهنمایی‌های لازم را ارائه نماید تا در آزمون‌های آزمایشی نتیجه مطلوب را بگیرید. شواهد پژوهشی نیز تأیید می‌کنند که اثربخشی مشاوره تا حد زیادی به کیفیت اجرا و تعامل مستمر بستگی دارد، نه صرفاً به حضور مشاور .