علوم دامی

تعریف و تاریخچه

دام پروری کشور به عنوان یکی از زیر بخش های مهم بخش کشاورزی از جنبه های تولید مواد غذایی و پروتئین حیوانی ، ایجاد امنیت غذایی ، اشتغال زایی ، تولید ارزش افزوده و ثروت ، نیل به خودکفایی و توسعه پایدار کشور نقش مهمی دارد. رشته علوم دامی به عنوان یکی از رشته های علوم کشاورزی شامل مطالعه بیولوژی حیوانات تحت کنترل انسان اعم از حیوانات مزرعه ای و همراه در زمینه های تغذیه ، ژنتیک و اصلاح نژاد ، فیزیولوژی ، بهداشت ، رفتارشناسی ، مدیریت ، تجهیزات و جایگاه ها به منظور بالا بردن تولید اقتصادی آن ها است . برای استفاده بهینه از توانمندی های موجود کشور در این زمینه ، بهبود کمیت و کیفیت محصولات دامی ، کاهش هزینه ها و در نهایت توسعه پایدار این زیر بخش لازم است کارشناسان و متخصصینی تربیت شوند که بتوانند با استفاده از اندوخته های علمی و تجربیات خود ، دانش و فناوری های روز ، بهره وری از توانمندی ها و امکانات موجود کشور در این زیر بخش را حداکثر نمایند و نیز بتوانند در امور آموزش ، پژوهش ، برنامه ریزی و انتقال فناوری ها به نحو شایسته ای مشارکت داشته باشند.
رشته ی علوم دامی یا دامپروری از قدیمی ترین رشته های دانشگاهی همانند طب ، فلسفه ، ریاضیات و نجوم و حقوق هست. پیشینه ی دامپروری به 12000 سال گذشته و با اهلی کردن حیوانات توسط بشر برمیگردد. اولین فعالیت ها در زمینه امور دام در ایران از سال 1279 شمسی با تأسیس مدرسۀ فلاحت مظفری شروع شد که در این مدرسه دروس کشاورزی و امور دام تدریس می شد و تمام فارغ التحصیلان در مناطق روستایی مشغول فعالیت های تولیدی می شدند، و اما علوم دامی تاریخچه اش در دانشگاه به بیش از چهارصد سال گذشته و قبل از دامپزشکی به همراه با رشته ی کشاورزی در اروپا برمیگردد. درایران از دهه ی 20 شمسی آموزش دامپروری به صورت چند واحد درسی با عنوان “دامپروری” ابتدا در سال 1324 در دانشکده کشاورزی شروع شد تا اینکه در سال 1334 «واحد دامداری» دانشکده بنیاد نهاده شد. در سال 1335 گرایش دامپروری با 15 واحد درسی در دوره کارشناسی رشته کشاورزی عمومی راه­ اندازی شد. در سال 1340 این گرایش به رشته دامپروری در مقطع کارشناسی تبدیل شد و در سال 1342 گروه دامپروری به عنوان یکی از گروه­ های دانشکده کشاورزی به رسمیت شناخته شد. مقطع کارشناسی ارشد علوم دامی در دانشگاه تهران برای اولین بار در سال 1364 به صورت ناپیوسته و دوره­ های دکتری در سال 1373 در رشته تغذیه دام، در سال 1380 در رشته اصلاح نژاد دام و در سال 1383 در رشته فیزیولوژی دام راه اندازی شدند.

هدف، ضرورت و اهمیت رشته

هدف از دوره کارشناسی علوم دامی تربیت افرادی است که بتوانند به عنوان کارشناس در زمینه های مختلف تولید ، آموزش و پژوهش ، برنامه ریزی های منطقه ای و ملی ، مدیر و مجری واحدها و سامانه های تولیدی خصوصی و دولتی و همچنین به عنوان کارشناس و مدیر دستگاه های اداری مرتبط با بخش دام پروری خدمت نمایند. در حال حاضر در سطح بین المللی و کشور ،پرورش حیوانات به صورت دو صنعت مجزای دام و طیور انجام می شود. تفاوت های زیستی گونه های پرورشی در این دو صنعت منجر به تفاوت در نیازها و نحوه پرورش و در نتیجه منجر به تفاوت در نیازهای تخصصی کارشناسی آنها شده است. بنابراین دوره کارشناسی در رشته علوم دامی به گونه ای طراحی گردیده است تا بتوانند کارشناسان موردنیاز به شکل موضوعی (تخصصی مستقل برای مناطق دارای دو صنعت پرورشی مجزا و یا تلفیقی از هر دو موضوع برای سایر مناطق کشور) به منظور بهبود تولید و بازدهی در هر واحد دامی و استفاده بهینه از منابع تولیدی و توانمندی های کشور تربیت نماید.

بازه فعالیت هر رشته
  • مدیر یا مجری در واحدهای پرورش حیوانات مزرعه ای دولتی و غیردولتی ، همچنین به عنوان مدیر در دستگاه های دولتی و غیردولتی مرتبط با فعالیت های دام پروری و مجری طرح های اجرایی و مطالعاتی
  • کارشناس مختصص و برنامه ریز در زمینه های مختلف دام پروری در دستگاه های اجرایی دولتی ، عمومی و خصوصی
  • مدرس در مراکز آموزشی دولتی و غیردولتی و همچنین به عنوان کارشناس پژوهش در انجام امور پژوهشی و همکاری در طرح های پژوهشی

توانایی های لازم هر رشته
  • برخورداری از قدرت جسمی لازم
  • روحیه کار در محیط های روستایی و کشاورزی
  • پایه قوی در درس زیست شناسی
  • علاقمند به حیوانات

ویژگی های شخصیتی
  • ریسک پذیر
  • کارآفرین
  • واقع گرا / عمل گرا
  • قابل اعتماد

گرایش ها و ادامه تحصیل

امکان ادامه تحصیل در این رشته تا مقطع دکتری وجود دارد.

در دوران کارشناسی در سال های آخر دانشجویان می توانند دروس تخصصی دام یا طیور و یا تلفیقی از هر دو را انتخاب نمایند ؛ البته برخی از دانشگاه های ایران ضرورتاً تخصص های لازم برای ارائه همه دروس تخصصی را نخواهند داشت ، بنابراین نحوه اجرا (مستقل و یا تلفیقی) وابسته به دانشگاه مقصد است.

گرایش های مقطع کارشناسی ارشد :

  • ژنتیک و اصلاح دام و طیور
  • فیزیولوژی دام و طیور
  • تغذیه دام
  • تغذیه طیور
  • زنبور عسل

گرایش های مقطع دکتری :

  • ژنتیک و اصلاح دام و طیور
  • فیزیولوژی دام و طیور
  • تغذیه دام
  • تغذیه طیور

طول-دوره-رشته-های-دانشگاهی

رشته مهندسی علوم دامی در رشته ریاضی صرفا براساس سوابق تحصیلی می باشد.

برخی از دانشگاه جهت تحصیل
  • دانشگاه تبریز
  • دانشگاه ایلام
  • دانشگاه شهرکرد
  • دانشگاه فردوسی مشهد
  • دانشگاه زنجان
  • دانشگاه سمنان
  • دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
  • دانشگاه شیراز
  • دانشکده کشاورزی و دامپروری تربت جام
  • مجتمع آموزش عالی سراوان
  • دانشگاه پیام نور استان تهران – تهران شرق
  • دانشگاه پیام نور استان زنجان – مرکز زنجان
  • دانشگاه پیام نور استان قم – مرکز قم
  • موسسه غیر انتفاعی تجن – قائمشهر
  • موسسه غیر انتفاعی رودکی – تنکابن
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج
  • دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

دروس پایه اصلی و تخصصی در دانشگاه

دروس پایه :

ریاضی عمومی ، شیمی عمومی ، فیزیک عمومی ، شیمی آلی ، میکروبیولوژی عمومی ، بیوشیمی عمومی ، اکولوژی

دروس تخصصی مشترک :

اقتصاد و بازاریابی کشاورزی ، زراعت عمومی ، مدیریت و حسابداری ، کشاورزی پایدار ، اصول تغذیه ، آزمایشگاه تغذیه ، شناخت و فرآوری مواد خوراکی ، بهداشت و بیماری های دام و طیور ، اصول جیره نویسی ، ژنتیک حیوانی ، اصول اصلاح نژاد ، اصلاح نژاد کاربردی ، اصول کالبدشناسی و فیزیولوژی ، فیزیولوژی تولیدمثل ، پرورش گاو شیری ، پرورش طیور ، پرورش گوسفند ، پرورش بز ، پرورش زنبورعسل ، مبانی آمار و کاربرد آن در علوم دامی ، طرح های آزمایشی در علوم دامی ، کارورزی 1تا4 ، ارزیابی تولیدات دام و طیور

دروس تخصصی طیور :

پرورش مرغ تخم گذار ، پرورش جوجه گوشتی ، فناوری های تولیدمثلی در طیور ، پرورش مرغ اجداد و مادر ، جوجه کشی ، جیره نویسی طیور ، ساختمان و تأسیسات طیور ، پرورش بلدرچین

دروس تخصصی دام :

تغذیه گاوشیری ، پرورش گوساله و تلیسه ، پرورش دام های گوشتی و پرواری ، فناوری های تولیدمثلی در دام ، تغذیه گوسفند و بز ، ساختمان و تأسیسات دام ، جیره نویسی دام ، ارزیابی و قضاوت دام های مرزعه ای

علوم دامی
فرصت های شغلی و میزان درآمد

مراکز محل فعالیت غیر مستقل :

  • سازمان دامپزشکی
  • اشتغال در کشت و صنعت‌ها
  • مرغداری های صنعتی
  • دستیار دامپزشک
  • گاوداری‌های صنعتی
  • محیطهای کشاورزی و روستایی

مراکز محل فعالیت مستقل:

  • راه‌اندازی مجتمع‌های خصوصی در دامپروری
  • زنبور‌داری و تولید عسل
  • پرورش اسب
  • تأسیس شرکت های خدمات دامپزشکی

سطح درآمد :

در بخش های دولتی و خصوصی بر اساس تعرفه تعریف شده کارمندان درآمد دریافت می کنند همچنین در زمینه کارآفرینی و راه اندازی واحدهای صنعتی و تولیدی بر اساس میزان تولید سالانه درآمد و سود قابل توجهی بدست می آورند.

خارج از کشور
وضعیت رشته در خارج از کشور

امکان ادامه تحصیل در بسیاری از کشور ها مانند روسیه ، اتریس ، امریکا ، انگلستان ، دانمارک و … برای این رشته وجود دارد .
برای مثال دامپزشکی و علوم دامی در خارج از کشور و بخصوص در دانشگاه وین اتریش یکی از برترین مراکز تحقیقاتی و دانشگاهی متمرکز بر علم دامپزشکی در سراسر دنیا محسوب می شود.

دانشگاه های مطرح دنیا در این رشته :

  • (Wageningen University and Research Center (Netherlands
  • (University of California–Davis (United States
  • (Cornell University (United States
  • (University of British Columbia (Canada
  • (Ghent University (Belgium
  • (University of Copenhagen (Denmark
  • (University of Oxford (United Kingdom

افراد موفق در رشته

دکتر محمدجواد ضمیری : پدر فیزیولوژی دام ایران ؛ در سال 1346 وارد دانشگاه شیراز شد و در رشتۀ مهندسی کشاورزی به تحصیل پرداخت و در سال 1349 در مقطع کارشناسی فارغ التحصیل گردید سپس برای ادامۀ تحصیل به استرالیا رفت و در سال 1353 به اخذ درجۀ کارشناسی ارشد از دانشگاه کوئینزلند در رشتۀ تولید مثل و در سال 1358 به اخذ درجه دکتری از همان دانشگاه در رشتۀ فیزیولوژی تولید مثل نائل آمد. و پس از آن نیز دورۀ فوق دکتری را در دانشگاه یاد شده در ارتباط با هورمون شناسی ابتدای آبستنی باموفقیت گذراند.

دکتر نعمت الله شهرستانی : پدر زنبورداری نوین ایران ؛ وی پس از طی تحصیلات دانشگاهی و اخذ دکتری باغبانی از آلمان فعالیت زنبورداری را در اداره دامپروری آغاز کرد.وی در سال ۱۳۴۴ اولین کندوی سبدی را به لانگستروت تبدیل کرد که اکنون جایگاه عمومی پرورش زنبورعسل در اغلب زنبورستان ها است.

منابع
  • دانشنامه رشد
  • www.iranianpath.ir
  • گزینه دو
  • خبرگزاری صدا وسیما 2
  • وزارت علوم
  • ویکی پدیا

صرفاً با سوابق ریاضی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.